Meten = weten!

We beginnen dit eerste blog maar meteen met een onderwerp dat de breigemoederen flink bezig kan houden. Dan hebben we het over de dikte van de wol, naalddikte, proeflapjes, meten-is-weten, blocken, stekenverhouding en de juiste maat kiezen.

Als eerst de wol- of draaddikte. Naast dat je kan zien of een draad dik of dun is, kun je er meer precies iets over aan de weet komen door te kijken naar de looplengte van het garen. Dit staat meestal vermeld op het bandje. Eigenlijk zegt dit het allermeest over de wol in combinatie met het werkstuk dat je wilt maken. Looplengte betekent letterlijk: de lengte van de draad als je er mee zou gaan lopen. Hoe verder je komt, hoe dunner de draad bij eenzelfde gewicht aan wol. Zoek je dus dunne wol voor een project, neem dan een garen met veel looplengte en wil je juist een warm dik vest breien, neem dan een dikke draad met veel minder meters op de bol of streng. De nauwkeurige vergelijking gaat vooral op voor vergelijkbare types wol. Tegenwoordig heb je allerlei fantasievolle, vaak opgeblazen draden en daar kan die looplengte nog wel eens misleidend zijn. Maar bij eerlijke 100% wollen draden, die getwist en vaak daarna getwijnd zijn, is dit een prima manier om te vergelijken. Daarmee kun je bijvoorbeeld een ander garen kiezen dan aangegeven in het patroon, zonder in de problemen te komen.

Daarnaast is ook de naalddikte cruciaal voor het slagen van je project. Stel je hebt precies de goede wol gevonden voor een trui of vest dat je graag wilt breien. De looplengte komt overeen met die in het patroon dus het begint goed. Vervolgens is de naalddikte de grote valkuil voor het slagen van je project. Misschien heb je er wel een idee over of je wat losser breit dan anderen of juist wat vaster. Of je vindt dat je juist heel erg gemiddeld breit. Je begrijpt dat dit allemaal aannames zijn, die geen absolute zekerheid bieden wat betreft het aantal steken die er op 10 cm van het breiwerk te meten zijn. En dat terwijl twee steken meer of minder op die 10 cm kan betekenen dat je nieuwe vest of trui veel te groot of te klein wordt. Dit drama kun je eenvoudig voorkomen door het kiezen van de naalddikte die bij jou precies het goede resultaat geeft. Boven ieder patroon zou de volgende waarschuwing gedrukt moeten staan: ga niet rommelen met dit patroon om je werkstuk groter of kleiner te maken, maar kies de juiste naalddikte!!! 

Veel ontwerpers of producenten zetten tegenwoordig geen naalddikte meer bij hun patroon of garen. Of er staat op het garen een ruime range van naalddiktes waarmee je het betreffende garen kunt breien, afhankelijk van het soort werkstuk. Je hebt namelijk voor een kantbreiwerk heel andere breinaalden nodig dan wanneer je met hetzelfde garen sokken breit. Door de breinaalden niet te noemen, wordt voorkomen dat iemand afgaand op de aangegeven informatie wol en naalden aanschaft en vervolgens met een mislukt werkstuk opgescheept zit.

Als we dit allemaal in onze oren zouden knopen, dan werden er veel meer proeflapjes gebreid. Een proeflapje is namelijk een behoorlijk nauwkeurig instrument om te bepalen of je de juiste naalden bij het betreffende garen hebt gekozen. Namelijk een naalddikte die geschikt is voor jou 'hand-van-breien' zoals we dat noemen. Los, vast, gemiddeld alles kan en alles mag, maar de naalddikte bepaalt uiteindelijk of je breiwerk klopt. Je kunt je 'hand-van-breien' vergelijken met een handschrift. Sommige mensen schrijven klein, andere juist groot en het kan allemaal keurig zijn. Het is een kwestie vaak van karakter en dus niks mis mee. We kunnen concluderen dat we dus ook allemaal een eigen breikarakter hebben.

Het proeflapje zegt alles over ons karakter zou je kunnen zeggen. Het geeft ons de mogelijkheid om te meten hoeveel steken er op 10 x 10 cm passen en hoeveel toeren. Het proeflapje moet je altijd wat groter breien dan die 10 cm die je graag precies wilt meten, want aan de zijkanten van het proeflapje wijken de steken altijd iets af en daardoor kun je die niet nauwkeurig meten. Brei dus altijd een lapje van bv 12 x 12 cm. Is je proeflapje klaar, was het dan even, rol het in een handdoek zodat het water er uit is. Span het met spelden lichtjes op en laat het zo drogen. Dit heet 'blocken' en nu pas ben je klaar voor een nauwkeurige meting. Over dat blocken zullen we het later nog eens uitgebreid hebben.

Nu zijn we dan eindelijk klaar om de juiste stekenverhouding te ontdekken. Komen de steken op het stukje van 10 x 10 cm van je proeflapje precies overeen met het aangegeven aantal steken in de stekenverhouding van het patroon dan kun je met een gerust hart de breinaalden die je hebt gebruikt bij het proeflapje ook gebruiken voor het werkstuk. Heb je meer steken op die 10 cm dan het patroon voorschrijft, dan moet je dikkere naalden nemen en als je minder steken hebt neem je dunnere naalden. Weet je van te voren al niet zo goed hoe het uit zal pakken dan kun je het proeflapje natuurlijk ook met drie verschillende naalden breien. De hdunnere, de gemiddelde en de iets dikkere. Zo sla je drie vliegen in één klap en je voorkomt dat je misschien opnieuw een proeflapje moet breien als de stekenverhouding niet blijkt te kloppen.

Nu kun je veilig beginnen aan het patroon. Kies de maat die het dichtst komt bij het eindresultaat dat je graag wilt hebben. Let daarbij op of in het patroon uitgegaan wordt van de lichaamsmaten of van de uiteindelijke maten van het werkstuk. Sommigen hebben liever een aangesloten trui en anderen willen juist wat extra ruimte. neem die overwegingen allemaal mee in het uiteindelijk bepalen van de maat die je gaat breien. En vergeet niet onderweg af en toe toch even te meten. Het vraagt even wat voorbereiding, maar je voorkomt heel veel teleurstelling en mislukte breiwerken.

Disclaimer: Zelfs je hand van breien is niet in beton gegoten. Ikzelf kon eens een stuk uithalen nadat ik tijdens een wel erg spannende TV-serie had zitten breien. Ik was steeds vaster gaan breien door de spanning blijkbaar. Toen ik echter na een flinke griep mijn breiwerk weer voor het eerst oppakte bleek ik opeens een stuk losser te breien. Het kwam gelukkig allemaal weer goed, maar het geeft wel een beetje aan dat een mens een mens is en dus niet altijd hetzelfde product aflevert. Wees ook daarin een beetje toegeeflijk voor jezelf!

PS: Trouwens de meeste van die kleine onregelmatigheden kun je er prima uit 'blocken', maar daarover dus de volgende keer meer...